Αναιδείς σκέψεις για το ρουσφέτι ΙΙ: Το τρίγωνο και ο κύκλος

(Δημοσιεύτηκε 28.9.2010 στο www.kalamadata.gr εδώ)

Αν ρωτήσουμε το “μέσο” πολίτη σε ποιο βαθμό η ρουσφετολογική πρακτική αποτελεί κρίσιμη μεταβλητή για τα εκλογικά αποτελέσματα και για να είμαι πιο συγκεκριμένος, για το ποιο κόμμα θα υπερισχύσει εκλογικά, είμαι απολύτως σίγουρος ότι η αυθόρμητη απάντηση θα ήταν ενθουσιωδώς υπερθετική: “θα ψηφίσω αυτόν που θα διορίσει το παιδί μου”, ακούμε δεξιά-αριστερά του πολιτικού άξονα και έτσι θεωρούμε και εμείς δεδομένο ότι αυτό θέλει ο λαός, αυτό κάνουν και οι πολιτικοί και με αυτόν τον τρόπο εκλέγονται οι κυβερνήσεις.

Προσπάθησα αναιδώς να το αμφισβητήσω. Σκέφτηκα ότι με βάση τα δικά μου εμπειρικά δεδομένα, ο ψηφοφόρος αναζητά το ρουσφέτι ή πιο κομψά “υποβάλλει το αίτημά του”, πρωτίστως σε πολιτευτές που ανήκουν στο δικό του πολιτικό χώρο, στο κόμμα που έχει συνηθίσει σταθερά και απαρέγκλιτα να ψηφίζει. Ο ψηφοφόρος, απευθύνεται στον πολιτευτή του κόμματος που έχει προεπιλέξει, τον “δικό του άνθρωπο”, με τον οποίο νιώθει άνετα και οικεία και σκέφτεται ότι ήρθε και η ώρα να του ανταποδώσει το καλό που του έχει κάνει με το να του χαρίζει την ψήφο του.

Αντιθέτως, ο πολιτευτής του αντιπάλου κόμματος, είναι ξένος και απόμακρος, έχει τους δικούς του ανθρώπους που έχουν προτεραιότητα και οποιαδήποτε προσέγγισή του έχει να υπερκεράσει και το ψυχικό χάσμα των συναισθημάτων ενοχής που νιώθει ακόμα και ο αμνός που αποδρά από το ποιμνιοστάσιο. Αν τα παραπάνω είναι έστω και κατά το ήμισυ αληθή και τέτοιες μετακινήσεις μάλλον λιγοστές, τότε μπορούμε ήδη από τώρα να πούμε ότι καταρχήν, ο μηχανισμός του ρουσφετιού δεν έχει τη δύναμη να μεταβάλλει την εκλογική συμπεριφορά ουσιώδους τμήματος των ψηφοφόρων.

Το ερώτημα όμως επικρέμαται αμείλικτο: Για ποιο λόγο συντηρείται ο ρουσφετολογικός μηχανισμός;

Το ρουσφέτι συντηρείται από το πολιτικό σύστημα γιατί εξακολουθεί να είναι η πιο κρίσιμη μεταβλητή στον ανταγωνισμό μεταξύ υποψηφίων βουλευτών του ιδίου κόμματος. Οι έδρες που αντιστοιχούν σε κάθε κόμμα σε κάθε εκλογική περιφέρεια (π.χ. Μεσσηνία, καλή ώρα) είναι συγκεκριμένες ή σχετικώς εύκολα προβλέψιμες. Ο αριθμός των υποψηφίων είναι πάντα μεγαλύτερος από τον αριθμό των εδρών και συνεπώς: όποιος προσφέρει περισσότερα στο ατομικό συμφέρον του ψηφοφόρου έχει και τις περισσότερες ελπίδες να προσμετρήσει την ψήφο του στο σακούλι του. Πρόκειται για ανταγωνισμό υποψηφίων με παρόμοια πολιτικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά και κομματική τοποθέτηση με λεία της ψήφους πολιτών της ιδίας κομματικής τοποθέτησης.

Ο ρουσφετολογικός ανταγωνισμός λειτουργεί όμως και σε ένα άλλο επίπεδο. Οφέλη επιδιώκουν και πρόσωπα, τα οποία λόγω του ότι κατέχουν κάποια δημόσια θέση ή γενικότερα έχουν αυξημένη κοινωνική επιρροή, αποκτούν ρόλο μεσάζοντα ανάμεσα στους πολιτευτές και τους πολίτες και με αυτό τον τρόπο αυτοαναγορεύονται σε de facto παράγοντες κάθε εκλογικής διαδικασίας. Τα πρόσωπα αυτά είναι οι γνωστοί “κομματάρχες” και ανάλογα πόσα αιτήματα θα διεκπεραιώσουν επιτυχώς, τόσο ισχυρότερη θα είναι η επιρροή τους στο εκλογικό σώμα και τόσο θα διαγκωνίζονται οι πολιτευτές για την εύνοιά τους.

Αν, όμως, ο ρουσφετολογικός μηχανισμός συντηρείται από τους πολιτευτές-βουλευτές και τους τοπικούς κομματάρχες τους, θα μπορούσε ένας πρωθυπουργός, μια κυβέρνηση, με ισχυρή πολιτική βούληση να τον καταπολεμήσει επαρκώς;

Καταρχήν το ρουσφέτι είναι το διαχρονικό αντίδοτο στα προβλήματα και τις αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού και της στρεβλής οικονομικής ελλαδικής ανάπτυξης. Για παράδειγμα, αφού το δημόσιο έχει αναποτελεσματικές διαδικασίες εξυπηρέτησης του πολίτη, χρειάζεται η διαμεσολάβηση του βουλευτή αφού η εργασιακή επισφάλεια και οι εξευτελιστικοί μισθοί καταδυναστεύουν τον πολίτη, η προσκόλληση στο δημόσιο είναι όνειρο ζωής. Υπάρχει ανάγκη, λοιπόν, για ρουσφέτι; Υπάρχει, δίχως άλλο και η καταπολέμησή του περνάει αποκλειστικά από τον εκσυγχρονισμό, την ανασύνταξη ή όπως αλλιώς θέλει να το πει καθένας, του κράτους και της οικονομίας.

Όμως, το καίριο ερώτημα, δεν είναι αν μπορεί η εξουσία να καταπολεμήσει τους ρουσφετολογικούς μηχανισμούς το καίριο ερώτημα είναι αν θέλει. Η συντήρηση του τριγώνου ψηφοφόρος – κομματάρχης – πολιτευτής/βουλευτής είναι αναπόσπαστο μέρος της διατήρησης της επιρροής των κομμάτων στην κοινωνία και της εναλλαγής τους στην εξουσία. Μέσω της αναπαραγωγής του προβλήματος, κάθε κόμμα, τη στιγμή που θέλει, μπορεί να κινητοποιήσει και να επηρεάσει αποφασιστικά τους ευνοημένους από τους φορείς του πολίτες, μέχρι και να στήσει έναν δραστήριο προεκλογικό μηχανισμό. Στο πρόσωπο των ευνοημένων ψηφοφόρων, οι κομματικοί σχηματισμοί δεν βλέπουν ψηφοφόρους βλέπουν σιδηρόφρακτους στρατούς. Αν, μάλιστα, η εξυπηρέτησή τους είναι υπό κάποια αίρεση, π.χ. συμβασιούχοι, και ομήρους. Το ρουσφέτι συντηρείται με τις ευλογίες όλων, γιατί εν τέλει εγκλωβίζει τους ψηφοφόρους στο δίχτυ της ανάγκης του πολιτευτή και του κόμματος.

Και έτσι κλείνει ο κύκλος.

Αναιδείς σκέψεις για το ρουσφέτι: Το συλλογικό φαντασιακό

(Δημοσιεύτηκε 26.9.2010 στο www.kalamadata.gr εδώ)

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος λειτουργίας του ρουσφετολογικού μηχανισμού και το πεδίο δράσης του. Το αίτημα που αγαπήσαμε όλοι (για τις ανάγκες του κειμένου αυτού δεν εξαιρώ ούτε τον εαυτό μου, γιατί και το αντίθετο να ισχυριστώ δε θα με πιστέψει κανένας), να υπηρετήσουμε τη στρατιωτική μας θητεία σε ένα από τα ευγενή σώματα των ενόπλων δυνάμεων και μάλιστα υπό τις καλύτερες των συνθηκών, είναι ακόμα από τα πλέον συνήθη. Συνηθίσαμε και τα stage, τα επιδοτούμενα προγράμματα, τις μεταθέσεις, αποσπάσεις, μετατάξεις. Αλλά και τις “ευγενείς” μεσολαβήσεις, αιτήματα σημαντικών οικονομικών και άλλων παραγόντων για επίλυση κάποιας διαφοράς τους με τη διοίκηση σε σχέση με την λειτουργία της επιχείρησής τους. Περιορίζομαι σε συνήθης και “ανώδυνες” διαμεσολαβήσεις, γιατί το ... βαρύ ποινικό είναι για ξεχωριστό άρθρο.

Το διαμάντι του “στεμματος” όμως είναι ο διορισμός. Και αν μικροεξυπηρετήσεις και τακτοποιήσεις φαντάρων φαντάζουν λίγο αδύναμες να σφυρηλατήσουν μακροχρόνιες και ισχυρές σχέσεις μεταξύ του πολιτικού κόσμου και του πολίτη, ο διορισμός το μπορεί. Εδώ δημιουργείται, όμως, μια απορία. Κάθε πολιτευτής τάζει διορισμούς σε εκατοντάδες ψηφοφόρους και τους γόνους τους. Τόσο ο ίδιος όσο και οι ψηφοφόροι του γνωρίζουν εκ των προτέρων και διαπιστώνουν εκ των υστέρων ότι είναι αδύνατον να εκπληρώσει αυτό που υποσχέθηκε στον καθένα. Ενώ θα περίμενε κανείς στις επόμενες εκλογές να “μαυριστεί”, αυτός επανεκλέγεται και με αυξημένη δύναμη. Γιατί;

Το ρουσφέτι δεν λειτουργεί σε αυστηρά διαπροσωπικό επίπεδο, δεν αφορά μόνο τον ψηφοφόρο που συναλλάσσεται. Το ρουσφέτι έχει πολλαπλασιαστική επιρροή στο συλλογικό φαντασιακό των ψηφοφόρων: Η είδηση και μόνο ότι έστω και ένας, δύο ή τρεις “τακτοποιήθηκαν” από τον βουλευτή τους, αρκεί να αναπτερώσει το ηθικό των ψηφοφόρων και να τους ενισχύσει τη βεβαιότητα ότι ο δικός του άνθρωπος μπορεί να βοηθήσει και τους υπόλοιπους χίλιους δέκα τρεις: “Τώρα διόρισε αυτούς, αύριο θα είναι η δική μου σειρά”. 

Πλεονέκτημα και προσόν μεγάλο του πολιτευτή είναι να ασκεί την ιατρική επιστήμη. Επειδή στην ανάγκη τον πιάνεις τον άλλον και το ΕΣΥ έχει τις γνωστές του αδυναμίες, η εξασφάλιση με ένα τηλεφώνημα μια κλίνης σε νοσοκομείο εξαργυρώνεται σε ευγνωμοσύνη μετατρεπόμενη σε ψήφο. Είναι γνωστό ότι γιατροί που επιθυμούν μελλοντικά να πολιτευτούν εξυπηρετούν προθύμως ασθενείς προερχόμενους από την περιφέρειά τους και απέχουν συστηματικά από το να δέχονται χρηματικά ανταλλάγματα. Συμπέρασμα: Η ενασχόληση των γιατρών με την πολιτική καταπολεμά το φακελάκι. 

Γενικά, οι ικανότητες και η δύναμη επιρροής κάποιων πολιτευτών λαμβάνει κατά καιρούς μυθικές διαστάσεις. Θρυλείται ότι στις μεγάλες πυρκαγιές του τόσο μακρινού και ατυχούς 1997, οι ρίψεις νερού από τα πυροσβεσικά ελικόπτερα γίνονταν κατόπιν παρεμβάσεων πολιτικών παραγόντων, με σκοπό να προστατευτούν συγκεκριμένες περιουσίες ψηφοφόρων τους. Μολονότι, ο θείος του κουμπάρου του γείτονα της κουνιάδας του πατζανάκη του νονού μου που το διέδωσε δεν προσκόμισε και αδιάσειστα στοιχεία για του λόγου του το αληθές, κάτι μου λέει ότι μπορεί ενδεχομένως να έχει κάποια δόση αλήθειας. Εσχάτως δε κυκλοφόρησε ότι εκπαιδευτικός ζήτησε και πέτυχε την παρέμβαση του εκλεκτού εκπροσώπου της στο κοινοβούλιο προκειμένου να προκειμένου να αναλάβει τάξη με λιγότερους μαθητές, αίτημα που υλοποιήθηκε άμεσα. Για “εξυπηρετήσεις” όπως η παραπάνω το μόνο που μπορώ να πω είναι πώς μπόρεσε και δεν ντράπηκε ο πολίτης να ζητήσει τέτοιο ρουσφέτι και ακόμα περισσότερο πώς μπόρεσε και δεν ντράπηκε ο πολιτικός να παρέμβει και να το ικανοποιήσει.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι από τη σχέση του με τον όποιο πολιτικό, ο πολίτης αποκτά ένα θράσος και μια ψευδή αίσθηση υπεροχής, σκεφτόμενος πως έχει τη δύναμη να αποκτήσει αυτό που θέλει με την παρέμβαση τπου εκλεκτού του. Θεωρεί δε υποχρέωση του πολιτικού να πρέμβει υπέρ του για να ικανοποιηθεί και το πλέον παράλογο και αναιδές αίτημά του. Και μολονότι τα μεγάλα λόγια συμπολίτων μας για τον τρόπο τους να καταφέρουν το τάδε ή το δείνα χάρη στον υποψήφιο που στηρίζουν αποδεικνύονται συχνά εκφράσεις ματαιοδοξίας, άνευ πραγματικού αντικρύσματος, το συλλογικό φαντασιακό αποκτά ως παραδείγματα προς μίμηση, περιπτώσεις ευνοημένων ψηφοφόρων.

Είμαι σίγουρος ότι μόλις παραβίασα ανοιχτές θύρες. Το σημαντικότερο ερώτημα θα ήταν αν το ρουσφέτι μπορεί να καταπολεμηθεί επιτυχώς ή έστω να περιοριστεί, αφού, λίγο ως πολύ ενδημεί σε όλες τις χώρες. Θα παραλείψω περιττές αναφορές στην τουρκοκρατία, που έχει λήξει εδώ και 200 χρόνια και στο επόμενο άρθρο θα προσπαθήσω να ανιχνεύσω ποιούς και πώς εξυπηρετεί η διαιώνιση της ρουσφετολογίας.

Απελευθέρωση της αγοράς ή της ενέργειας;

Αντί να προσπαθούμε να δημιουργούμε σώνει και ντε μια αγορά για το καθετί, ας συμφωνήσουμε στο εξής: η ενέργεια είναι πόρος απαραίτητος για την ανθρωπότητα (όπως, άλλωστε, το νερό, η τροφή κλπ). Αν και για τους πόρους αυτούς δημιουργούνται αγορές για να δημιουργηθεί πλούτος, οι πόροι αυτοί είναι από μόνοι τους πλούτος. Οι πόροι αυτοί κάποιοι στιγμή θα πρέπει να τεθούν υπό την κοινή διαχείριση της ανθρωπότητας, για να απολαύσουν όλοι την χρησιμότητα και τα αποτελεσματά τους. 

 

Η τεχνολογική πρόοδος σίγουρα θα δημιουργήσει πολύ σύντομα καλύτερες προϋποθέσεις για αυτό. Έτσι, η πλήρης εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ακόμα και η τελειοποίηση της ασύρματης μεταφοράς ενέργειας, θα δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε η ενέργεια να είναι πλήρως απελευθερωμένη, όχι ως πεδίο κερδοφορίας και ανταγωνισμού, αλλά ως κοινός πλούτος της ανθρωπότητας.

Ποιος θα πει ότι δεν γίνεται; Όλα γίνονται. Μόνο ότι δεν θέλουμε δεν γίνεται.

ΕΑΝΔΑ 2010: Το νέο στοίχημα

Έχω πολλές φορές γράψει και πει ότι η διετία 2008-2010 ήταν σημαντική για την ΕΑΝΔΑ. Ενώ μέχρι τότε έλαμπε δια της απουσίας της, από το 2008 και μετά έκανε τα πρώτα σταθερά και γερά βήματά της, δείχνοντας πώς πρέπει να δρα και να πολιτεύεται. Με σημαντικές παρεμβάσεις για το καθεστώς της άσκησης και της έμμισθης δικηγορίας, με αναγνώριση ενός θεσμικού ρόλου ακόμα και από την ίδια την πολιτεία, έως και την (για κάποιους σημαντική) καταστατική τακτοποίησή της, κανένας δεν μπορεί να κατηγορήσει το απερχόμενο ΔΣ για απραξία. Χώρος για κριτική βέβαια πολύς, αλλά η αποτίμηση είναι σίγουρα θετική.

Το νέο ΔΣ και το προεδρείο του που συγκροτήθηκε σήμερα, αναλαμβάνουν σε ένα μεταίχμιο, που οι συνθήκες καλούν την ΕΑΝΔΑ να αναλάβει έναν ακόμα πιο ενεργό ρόλο. Ο εν πολλοίς βίαιος μετασχηματισμός της οικονομικής και κοινωνικής μας πραγματικότητας και οι συνέπειες στο  δικηγορικό επάγγελμα, σηματοδοτούν με τρόπο ξεκάθαρο τους νέους στόχους που πρέπει να θέσει η ΕΑΝΔΑ. Τους στόχους αυτούς πρέπει να τους θέσεις α μ έ σ ω ς. Οι εξελίξεις τρέχουν, μη αφήνοντας κανένα περιθώριο θερινής ραστώνης. Η επαναληπτική γενική συνέλευση του ΔΣΑ μεθαύριο 1η Ιουλίου είναι η καλύτερη ευκαιρία που το νέο ΔΣ πρέπει να αδράξει. Μέσα στις δύο ημέρες που απομένουν, η ΕΑΝΔΑ πρέπει να ετοιμάσει μια δυνατή παρέμβαση που θα καλύπτει όλα τα ζητήματα που διακυβεύονται και να πείσει ότι μπορεί να είναι παρόν όταν οι νέοι δικηγόροι πραγματικά την χρειάζονται. 

Αν η διετία 2008-2010 ήταν η διετία της αφύπνισης, η διετία 2010-2012 είναι η διετία της πλήρους  συνδικαλιστικής ενεργοποίησης. Το τρένο ξεκινά μεθαύριο στην επαναληπτική γενική συνέλευση: θα το προλάβει η ΕΑΝΔΑ;

Minority report ...

 

"Ξέρεις εκείνη η απόφαση ήταν μη ορθή, αλλά δεν μειοψήφισα. Τί να κάθομαι τώρα να γράφω και να σκέφτομαι τί θα έπρεπε να πει μια σωστή απόφαση ... Και που να υπάρχει τώρα νομολογία ... Δηλαδή υπάρχει τέτοια νομολογία, αλλά που να την βρω ..."

(Σήμερα, 15:00, σε συρμό ΗΣΑΠ προς Κηφησιά)

Μνημόνιο περί ελαχίστων αμοιβών και προεισπράξεων

Επειδή πολλά λέγονται για τις επικείμενες αλλαγές στο δικηγορικό επάγγελμα, το ίδιο το μνημόνιο έχει τη δική του φωνή. Στη σελ. 48 του μνημονίου με το ΔΝΤ, αναφέρεται ότι:

"Η κυβέρνηση θα προτείνει νομοθεσία για την άρση περιορισμών σε κλειστά επαγγέλματα συμπεριλαμβανομένων: του νομικού επαγγέλματος, να άρει περιττούς περιορισμούς για ελάχιστη αμοιβή, την ουσιαστική απαγόρευση διαφήμισης, γεωγραφικούς περιορισμούς σχετικά με το πού μπορούν οι δικηγόροι να δρουν στην Ελλάδα"

Ως γνωστόν το μνημόνιο προορίζεται να εφαρμοστεί και οι διαψεύσεις των αρμοδίων, ότι δηλαδή τάχα δεν θα καταργηθούν οι προεισπράξεις στις παραστάσεις σε δικαστήρια και συμβόλαια, δεν έχουν καμία απολύτως αξία, όπως αποδείχθηκε περίτρανα και με το τελευταίο "επεισόδιο Λοβέρδου".

Αποχή με στόχο την τροποποίηση του μνημονίου θα ήταν ατελέσφορη. Το ζήτημα είναι αν μπορούμε να πείσουμε ότι οι προειπράξεις δεν είναι περιορισμοί ή εν πάσει περιπτώσει δεν είναι περιττοί. Μια καλή ιδέα θα ήταν να αναθέσουν οι δικηγορικοί σύλλογοι σε ανεξάρτητο φορέα/εταιρία την εκπόνηση μελέτης από την οποία αναμένεται να προκύψει ότι τα ποσά των προεισπράξεων αποτελούν  μικρό μέρος μόνο ακόμα και των πλέον χαμηλών τιμών της δικηγορικής αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο θα πείσουμε ότι σκοπός των προεισπράξεων δεν είναι να διασφαλίσει κατώτατη αμοιβή στους δικηγόρους, αλλά ο σκοπός είναι ουσιαστικά φορολογικός: δηλαδή, η άμεση παρακράτηση μέρους  του οφειλόμενου φόρου, εισφορών προς ασφαλιστικά ταμεία και προσεχώς του ΦΠΑ, που με βεβαιότητα εισπράττονται σήμερα και θα εξακολουθήσουν να εισπράττονται αν διατηρηθούν οι προεισπράξεις. Αντιθέτως, υπό αυτό το πρίσμα θα μπορούσε ενδεχομένως να αυξηθεί και αύξηση της αξίας των γραμματίων.  Ως "παραχώρηση", οι δικηγορικοί σύλλογοι θα μπορούσαν οι ίδιοι να προτείνουν την κατάργηση των αληθών ελάχιστων αμοιβών του κώδικα περί δικηγόρων  (1%-2% επί του αντικειμένου της δίκης), οι οποίες ούτως ή άλλως δεν εφαρμόζονται.

Ίσως αποτέλεσμα μιας τέτοιας τακτικής να ήταν η διάσωση του συστήματος των προεισπράξεων, χωρίς να φανεί ότι οι δικηγόροι μάχονται για αθέμιτα κεκτημένα, αλλά και η μη απώλεια σημαντικών φορολογικών εσόδων και εισφορών από πλευράς δημοσίου.

Υ.Γ.: Αντιλαμβάνομαι ότι το μνημόνιο με το ΔΝΤ μεταφράστηκε στην ελληνική υπό συνθήκες πίεσης, αλλά καλό θα ήταν οι μεταφράσεις τέτοιων κειμένων να είναι πιο προσεκτικές ... 

Ό,τι δηλώσεις είσαι

Ακούγοντας την προχθεσινή δήλωση του Γιώργου ότι τώρα είναι "περισσότερο σοσιαλιστής από ποτέ", αναρωτήθηκα πόσο σοσιαλιστής μπορεί να νιώθει ο άνθρωπος που θα εφαρμόσει στην Ελλάδα κάθε νεοφιλελεύθερο μέτρο που θα του υποδειχθεί (;) ως η σωτήρια συνταγή για τη διάσωση της ελληνικής κοινωνίας. Αν πιστεύει ότι αυτή η πολιτική είναι η ορθή, τότε ποιός ο λόγος να διακηρύττει την πίστη του στον "σοσιαλισμό" εφόσον εξ αντιδιαστολής προκύπτει ότι αποτελεί την μη ορθή πολιτική;  Σε ποιον σοσιαλισμό, θα μου πείτε τώρα. Έστω σε έναν "ευρωπαϊκό σοσιαλδημοκρατικό ρεφορμισμό".

Έτσι, θυμήθηκα ένα σχετικά πρόσφατο άρθρο του Ρομάνο Πρόντι που είχε αναδημοσιεύσει κάποια στιγμή η Ελευθεροτυπία με συναφή συζήτηση εδώ. Η αυτοκριτική του Πρόντι μοιάζει σήμερα να απευθύνεται στον πρόεδρο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς:

"Ας υπερπηδήσουμε τα παλιά πολιτικά εμπόδια, ας υπερβούμε τις παλιές παρατάξεις και τα παλιά ρεύματα και ας δούμε αν μπορούμε να συνθέσουμε ένα σχέδιο μεταρρύθμισης της κοινωνίας, που δεν θα θεωρεί δεδομένους τους πυλώνες πάνω στους οποίους στηρίζεται ο καπιταλισμός, δηλαδή τη δικτατορία της αγοράς και την αξία - ανταγωνιστικότητα"

Μετά θυμήθηκα και μια παλιά ταινία του Βέγγου, το "Θανάση, σφίξε κι άλλο το ζωνάρι", όπου ο Λογοθέτης, στο ρόλο του εργοστασιάρχη, τραπεζώνει το προσκείμενο σε αυτόν σωματείο και μετά από ένα λογίδριο για τη συνεργασία εργοδοσίας - εργαζομένων, καταλήγει:

"Και να σας πω κάτι βρε παιδιά: κατά βάθος είμαι σοσιαλιστής!"

Τελικά, στην Ελλάδα, ό,τι δηλώσεις είσαι. Διαχρονικώς σοφόν.

Έλα (αρχαίε ναέ) στον τόπο σου.

Ήταν κάτι που με είχε πειράξει πολύ: όταν άκουσα ότι ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα υπήχθη διοικητικά στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας με πράξη του τότε υπουργού πολιτισμού Αντώνη Σαμάρα. Χθές ανακοινώθηκε ότι με πράξη του νυν υπουργού, αρμόδια καθίσταται και πάλι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ολυμπίας (βλ. εδώ).

Ποιό είναι το χειρότερο; Ο πολιτικός που θωρεί ότι με τέτοια κόλπα θα αυξήσει την εκλογική του επιρροή του ή ο πολίτης που εντυπωσιάζεται από τέτοιες κινήσεις και συστρατεύεται με τον πολιτικό; Ειλικρινά δεν γνωρίζω πόσοι Μεσσήνιοι εντυπωσιάστηκαν ή ευχαριστήθηκαν από την απόφαση εκείνη. Πόσοι πολίτες θαύμασαν τον εκπρόσωπό τους που έκανε "δώρο" (;) έναν αρχαίο ναό. Ίσως να μετράει για κάποιους η εικόνα του πολιτικού πού τα "κάνει όλα" για την εκλογική του περιφέρεια. Ανακάλυψαν κιόλας ότι ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα είναι τάχα σε μεσσηνικό έδαφος.

Προσωπικά δεν γνωρίζω κανέναν ψηφοφόρο ούτε του "Αντώνη", ούτε κανένος άλλου κόμματος ή πολιτευτή που να τον έκαιγε σε ποια εφορεία αρχαιοτήτων ανήκει ο Επικούρειος Απόλλωνος. Δεν το απαίτησε ποτέ κανείς. Αλλά ο πολίτης πολιτεύεται και ψηφίζει όπως τον μάθεις: μπορείς να τον μάθεις ότι ο "δικός του άνθρωπος" είναι αυτός που του φέρνει ως τρόπαιο "αρπαγμένες" αρχαιότητες από τους γύρω νομούς. Αντί να ασχολείται με τα πραγματικά προβλήματά του και να ζητάει λύση σε αυτά, εντυπωσιάζεται ως ιθαγενής από τις χάντρες και τα καθρεφτάκια. Αλλά, τί διάολο υπουργός είσαι αν δεν μπορείς να κανονίσεις και μερικά πράγματα;

Το "filioque" στο δικαίωμα του εκλέγειν και η επέλαση των Αθηναίων

Τα καλύτερα κείμενα προκύπτουν από συζητήσεις. Για αυτό και ο Πλάτωνας έγραφε διαλόγους. Αλλά και στην καθημερινότητα βλέπουμε συζητήσεις να εκτυλίσσονται με τρόπο  δυναμικό, ώστε η αρχική ανταλλαγή επιχειρημάτων να γεννά προοδευτικά πιο ώριμα και μεστά επιχειρήματα.

Τέτοιες παραγωγικές συζητήσεις γίνονται συχνά στα messenger και στο facebook και σε όλες τις εφαρμογές του Web 2.0. Τώρα που το σκέφτομαι, μακάρι να είχα "σώσει" πολλές απο αυτές να γίνουν εδιαφέροντα κείμενα για ανάρτηση. Σκέφτομαι να το κάνω εφεξής και να η αρχή με μια συζήτηση με θέμα την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού που άγγιξε και το θέμα των ετεροδημοτών και το θέμα της ψήφου των μεταναστών: έχει άραγε δικαίωμα να ψηφίζει κάποιος σε έναν τόπο με τον οποίο λίγα τον συνδέουν πλέον;

Την αφορμή έδωσε η Νεφέλη Λαπαρίδου αναρτώντας στο facebook δηλώσεις του Γιώργου Νταλάρα υπέρ της ψήφου των ομογενών. Η Giovanna Rodentia συμφώνησε αμέσως, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη διαφωνία της με το γεγονός ότι η πολιτεία αρνείται την ψήφο στους ομογενείς, ενώ την χαρίζει στους αλλοδαπούς. Αν μπορώ να συνοψίσω την τοποθέτησή της, είπε ότι οι διαβιούντες στο εξωτερικό Έλληνες μπορεί να είναι πιο νηφάλιοι κατά την άσκηση των εκλογικών τους δικαιωμάτων από τους διαβιούντες εν Ελλάδι, οι επιλογές των οποίων μας πρόκοψαν, καθώς λέει δεν έχουν κομματικές - ρουσφετολογικές εξαρτήσεις, ενώ μπορούν πλέον να ενημερώνονται άμεσα και πλήρως για ό,τι συμβαίνει στην χώρα. Άσε, είπε, που τα κόμματα δεν θα δαπανούν υπέρογκα ποσά στις αεροπορικές μετακινήσεις των ψηφοφόρων τους.

Με τα παραπάνω διαφώνησα, το ίδιο και ο Κώστας Δασκαλόπουλος και ο Βασίλης Παπανικολάου. Αυτό που είπα ήταν ότι δεν κατανοώ γιατί η κυβέρνηση του τόπου θα πρέπει να καθορίζεται και από κάποιον που ζει 50 χρόνια στην Αμερική και από τα παιδιά και τα εγγόνια του που δεν ομιλούν καν την ελληνική. Sorry, αλλά θεωρώ πιο λογικό να ψηφίζει ένας Αλβανός που μένει και δουλεύει εδώ 10 χρόνια και ξέρει και να μιλάει ελληνικά.  Άλλωστε, και το λέω επειδή αναφέρθηκε το παράδειγμα των ΗΠΑ στη συζήτηση, οι άλλες χώρες δεν έχουν διασπορά με την έννοια που έχουμε εμείς. Π.χ. οι Αμερικάνοι του εξωτερικού που ψηφίζουν στις αμερικανικές εκλογές δεν είναι  συνηθώς μετανάστες ριζωμένοι σε άλλες χώρες, αλλά στρατιωτικοί, διπλωμάτες, επιχειρηματίες, στελέχη επιχειρήσεων κλπ, δηλαδή άνθρωποι που κάποια στιγμή θα επιστρέψουν στις ΗΠΑ.  Άλλωστε, έχω ζήσει αρκετά με την ομογένεια  και συμφώνησα με τον Κώστα Δασκαλόπουλο που είπε ότι οι Έλληνες του εξωτερικού δεν έχουν λιγότερες κομματικές εξαρτήσεις από τους καθ' ημάς.  Κουβαλάνε μάλιστα την Ελλάδα του 1950 και 1960, την Ελλάδα όπως αυτή ήταν όταν έφυγαν και είναι προσκολλημένοι στα πολιτικά ήθη εκείνης της εποχής. Η ψήφος τους θα είναι η ψήφος της μεταπολεμικής Ελλάδας, με ολίγον ξενική νοοτροπία. Κάτι τέτοιο δεν είναι νόθευση της λαϊκής κυριαρχίας;

Τί πιο λογικό την τύχη της χώρας να την καθορίζουν αυτοί που έχουν συνδέσει τη δική τους μοίρα με αυτήν, αυτοί που βρίσκονται εδώ και γνωρίζουν καλύτερα τα προβλήματα και τις ανάγκες της. Και αυτοί θα φροντίσουν και για τις όποιες ανάγκες και ανησυχίες των εκτός Ελλάδος Ελλήνων. Άλλωστε το Σύνταγμα λέει ότι οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και ασκούνται υπέρ αυτού και του έθνους. Δεν λέει ότι οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και από το έθνος. Αυτό είναι, εν τέλει, το ιδιότυπο filioque των υπερασπιστών της "διεσπαρμένης" ψήφου.

Όσο για το δικαίωμα ψήφου των μεταναστών στην Ελλάδα, το βρίσκω απολύτως λογικό κάθε ένας ο οποίος διαμένει επί μακρόν στη χώρα και σκοπεύει να συνεχίσει να διαμένειι εδώ, έχει συνδέσει τα συμφέροντά του και το μέλλον του με το μέλλον της Ελλάδας και γνωρίζει στοιχειωδώς την ελληνική γλώσσα, τα ήθη και τον πολιτισμό μας, να έχει δικαίωμα να ψηφίζει στα ελληνικά χωριά, περισσότερο από τα καραβάνια των Αθηναίων που επελαύνουν την δήλη Κυριακή για να επιστρέψουν φορτωμένοι με τα λάδια και τα αυγά, αφού έχουν ψηφίσει κάποιον που ενδεχομένως δεν γνωρίζουν για να διαχειριστεί υποθέσεις που δεν τους αφορούν. 

Ολόκληρη η συζήτηση εδώ, η οποία τώρα βλέπω ότι συνεχίζεται!

Σκέψεις με αφορμή τον Αναρχικό Τραπεζίτη

Ο τραπεζίτης του Φερνάντο Πεσσόα λέει ότι ήταν και παραμένει ένας συνεπής αναρχικός. Έχοντας καταλάβει ότι καμία οργανωμένη αναρχική δράση δεν φέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα, δηλαδή μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία, καταλήγει ότι το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να υποτάξει τα μέσα εκείνα που δημιουργούν την καπιταλιστική καταπίεση. Βεβαίως αυτό που θέλει να  πρωτίστως να υποτάξει είναι το χρήμα και για αυτό άλλωστε έγινε τραπεζίτης.  Το να χτυπήσει πρόσωπα είναι αδιέξοδο. Με το να αποκτήσει, όμως, ο ίδιος το χρήμα σε αφθονία, δεν υποτάσσεται σε αυτό, αλλά απελευθερώνεται. 

Απελευθερώνεται βέβαια προσωπικά. Ο τραπεζίτης έχει καταλήξει ότι κάθε συντονισμένη προσέγγιση και προσπάθεια αναπαράγει την βία και την εξάρτηση μέσα στην ομάδα. Το να αλλάξεις συσχετισμούς διατηρώντας ουσιαστικά τις ίδιες δομές είναι προφανώς αδιέξοδο. Το ίδιο ισχύει και όταν προβλέπεις ενδιάμεσα στάδια προς την ελεύθερη κοινωνία: το πιθανότερο είναι ότι θα κολλήσεις σε αυτά και αντί να πας μπροστά θα οπισθοδρομήσεις. Όταν όμως κάθε ένας ατομικά απελευθερωθεί από τις ανάγκες του, τότε είναι πιθανότερο να έρθει η στιγμή που η μετάβαση στην ελεύθερη κοινωνία θα είναι άμεση. Επίσης, η μετάβαση θα γίνει, όχι σε μια χώρα, αλλά σε παγκόσμια κλίμακα ή έστω στις μεγαλύτερες και ισχυρότερες χώρες.

Στον Αναρχικό Τραπεζίτη απαντώνται, λοιπόν, σημαντικότατες πολιτικές ιδέες. Πρώτον, ότι τα πρόσωπα και η συμπεριφορά τους είναι αδιάφορα. Σημασία έχουν οι δομές και αυτές είναι που παράγουν και αναπαράγουν την καταπίεση. Δεύτερον, ότι οι ίδιες καταπιεστικές δομές δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αξιοποιηθούν για την μετάβαση σε μια οργάνωση ποιοτικά διαφορετική. Αφού το χρήμα προκαλεί ανισότητες, το χρήμα δεν μπορεί να αποκαταστήσει την ισότητα. Αφού η εξουσία επιτείνει την ανελευθερία, η άσκηση κεντρικής εξουσίας δεν μπορεί ποτέ να δημιουργήσει ελευθερία. Αυτό που χρειάζεται είναι νέες δομές και διαδικασίες. Τρίτον, το ότι καμία τέτοια ριζική αλλαγή δεν μπορεί να επιτύχει και να ευδοκιμήσει σε μια χώρα μόνο. 

Προσεχώς περισσότερα.

Δυνατότερο από όλα τα κελιά!

Η πρόβλεψη στο Σύνταγμα είναι να γίνεται δυσχερής η ποινική δίωξη όσων διετέλεσαν υπουργοί, να παραγράφεται σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα κλπ κλπ που είναι ήδη γνωστά και δεν κρίνω σκόπιμο να αναλύσω εδώ. Πάντως, αν είσαι υπουργός και κάνεις την κουτσουκέλα, να είσαι σίγουρος ότι μάλλον δεν θα πας φυλακή και όταν κάποιος θα σκεφτεί να σε βάλει θα είσαι ήδη καλυμμένος. 

Εντάξει, λοιπόν, δεν θα πάνε φυλακή. Μπορούν, όμως να κληθούν να αποζημιώσουν το δημόσιο για ζημία που υπέστη από δικές τους πράξεις ή παραλείψεις, αφού βέβαια το δημόσιο ασκήσει αγωγή εναντίον τους. Και επειδή παίζουν ένα σωρό εξεταστικές επιτροπές αυτόν το καιρό, τα πορίσματά τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν μια χαρά για να αποζημιωθεί το δημόσιο από όσους το ζημίωσαν. Τί με νοιάζει αν μπει ο άλλος στον Κορυδαλλό; Ας του πάρουμε τη βίλα και το σκάφος.